Podkładki balansujące od kilku lat zyskują coraz większą popularność w fizjoterapii koni. Są wykorzystywane zarówno w rehabilitacji po urazach, jak i w profilaktyce.
Ich głównym zadaniem jest pobudzenie układu nerwowo-mięśniowego, poprawa propriocepcji (czucia głębokiego) oraz aktywacja mięśni odpowiedzialnych za stabilizację kręgosłupa, dlatego są bardzo ważnym elementem rehabilitacji koni neurologicznych oraz koni z obniżonym napięciem mięśniowym.
Skuteczność ćwiczeń na podkładkach sensomotorycznych potwierdza wielu fizjoterapeutów stosująca je u swoich pacjentów, ale czy ich realny wpływ został zbadany naukowo? Tak.
Co wykazały badania?
W badaniu opublikowanym w 2024 roku w Journal of Equine Rehabilitation oceniono wpływ regularnego korzystania z podkładek balansujących na stabilność postawy oraz mięsień wielodzielny (musculus multifidus) u zdrowych koni. W programie badawczym konie stały na czterech twardych podkładkach przez 5 minut, dwa razy dziennie, pięć dni w tygodniu przez cztery tygodnie.
Po zakończeniu programu zaobserwowano kilka istotnych zmian.
Poprawa stabilności postawy
Najważniejszym efektem było wyraźne zmniejszenie wychyleń środka masy ciała podczas stania na podkładkach. Oznacza to, że konie lepiej kontrolowały swoje ciało i skuteczniej utrzymywały równowagę. Poprawa stabilności postawy świadczy o lepszej współpracy układu nerwowego z mięśniami odpowiedzialnymi za utrzymanie prawidłowej pozycji ciała.
Aktywacja mięśni głębokich grzbietu
Po czterech tygodniach stwierdzono istotne zwiększenie pola przekroju poprzecznego mięśnia wielodzielnego (musculus multifidus) na poziomie kręgu T14. Mięsień ten jest jednym z najważniejszych stabilizatorów kręgosłupa i odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu prawidłowej postawy oraz kontroli ruchu.
Nawet krótki trening przynosi efekty
Co szczególnie interesujące, poprawę uzyskano dzięki bardzo prostemu programowi – bez wykonywania dodatkowych ćwiczeń czy pracy z koniem. Już 10 minut dziennie spokojnego stania na podkładkach wystarczyło, aby uzyskać mierzalną poprawę stabilności postawy.
Dłuższy trening może przynieść jeszcze większe korzyści
Autorzy nie stwierdzili istotnej poprawy symetrii mięśnia wielodzielnego po czterech tygodniach. Zwrócili jednak uwagę, że okres badania był stosunkowo krótki i prawdopodobnie dłuższy program rehabilitacyjny pozwoliłby uzyskać większe zmiany w mięśniach przykręgosłupowych.
Jak wykorzystujemy podkładki w fizjoterapii?
W praktyce klinicznej podkładki balansujące wykorzystujemy jako element kompleksowego programu rehabilitacji koni neurologicznych. Mogą wspierać terapię koni z osłabioną stabilizacją tułowia, po urazach układu mięśniowo-szkieletowego, przy przewlekłych problemach grzbietu oraz w przygotowaniu koni sportowych do większych obciążeń treningowych.
Warto pamiętać, że nie każdy koń powinien wykonywać takie same ćwiczenia. Rodzaj podkładek, czas trwania ćwiczeń oraz stopień trudności powinny być dobierane indywidualnie, z uwzględnieniem wieku, stanu zdrowia, poziomu wytrenowania oraz celu terapii.
Piśmiennictwo
Cathcart J., Ellis K.L., Moorman V.J. Short term use of balance pads on postural sway and musculus multifidus cross sectional area in horses. Journal of Equine Rehabilitation. 2024;2:100006. DOI: 10.1016/j.eqre.2024.100006.